☯
Falsafah Cina dan metafizik
-- daripada penyumbang bebas dari Internet
1. Daripada falsafah Dinasti Han Timur dan Barat kepada metafizik Wei dan Jin
Pada zaman Wei dan Jin, masyarakat mula memuliakan Laozi dan Zhuangzi, lalu menyebutnya sebagai “perbincangan murni”, dengan “Laozi”, “Zhuangzi” dan “Zhouyi” sebagai Tiga Misteri. Kandungannya semuanya bersifat jauh dan mendalam, maka disebut metafizik.
Pertama sekali, kita perlu meneliti mengapa metafizik muncul. Hal ini perlu dimulakan dengan ciri-ciri falsafah Dinasti Han,
1. Pengembangan tanpa batas terhadap apa yang sepatutnya, yang membawa kepada krisis perkara yang tidak diingini
Aliran utama Dinasti Han ialah doktrin hubungan timbal balik antara Langit dengan manusia di bawah kajian kitab klasik moden. Namun, doktrin ini mempunyai satu percanggahan yang sangat serius, iaitu tidak menyedari bahawa pengembangan tanpa batas terhadap apa yang sepatutnya membawa kepada suatu kuasa berkeperibadian yang mengatasi kuasa diraja. Dinasti Han mengurniakan etika moral tanpa batas kepada Langit, pada asalnya dengan tujuan mengukuhkan kuasa diraja. Namun, pada penghujung Dinasti Han Timur, akibat memasuki tempoh lembah tompok matahari yang berlaku kira-kira setiap seribu lapan ratus tahun, dari tahun 107 Masihi hingga tahun 219 Masihi, dalam tempoh seratus dua belas tahun berlaku hampir seratus lima puluh bencana alam luar biasa besar.Pada ketika ini, hubungan timbal balik antara Langit dengan manusia menjadi suatu kewujudan yang bercanggah. Di satu pihak, maharaja tidak dapat menafikan hubungan timbal balik antara Langit dengan manusia kerana pada waktu itu hal tersebut merupakan lambang kesahan pemerintahan. Di pihak yang lain, baginda juga tidak dapat mengakuinya kerana bencana alam yang kerap menandakan keruntuhan pemerintahan. Hal ini menunjukkan bahawa teori ini telah sampai ke penghujungnya.
2. Kajian kitab klasik menjadi rumit
Ciri terbesar kajian kitab klasik moden ialah makna besar yang disampaikan melalui kata-kata ringkas,
Satu kitab klasik boleh dihuraikan sehingga lebih daripada sejuta patah perkataan
Satu aksara mungkin dapat ditafsirkan oleh sarjana Konfusianisme dengan makna yang jauh melampaui makna asalnya, lalu menyebabkan ilmu menjadi rumit dan seseorang menghabiskan seluruh hidupnya mengkaji kitab klasik.
3. Pemikiran Taoisme berada dalam tempoh arus bawah, tetapi falsafah Dinasti Han hanya mengembangkan pemikiran Laozi tentang teori pembentukan, tanpa menyentuh pemikiran ontologi.
4. Pergolakan masyarakat Wei dan Jin menyebabkan sarjana Konfusianisme menjauhi duniawi dengan mengkaji metafizik
Jejak Konfusianisme dan Mohisme dipandang hina, lalu kata-kata Taoisme berkembang
5. Metafizik juga muncul pada peralihan Han dan Wei ketika pemikiran runtuh dan diperlukan suatu pemikiran baharu untuk menjadi asas pemerintahan
Jika kita meneliti metafizik Wei dan Jin, kita akan mendapati bahawa ia merupakan perubahan besar pertama dalam sejarah pemikiran Cina. Dalam sejarah Cina berlaku dua perubahan budaya besar, iaitu perubahan ke arah sisi yang bertentangan dengannya: satu ialah metafizik Wei dan Jin, dan satu lagi ialah sejarah moden hingga kini.
Namun, perbezaan metafizik Wei dan Jin dengan zaman kini ialah ia tidak memecahkan asas sosial pemikiran Konfusianisme, iaitu keluarga. Walaupun selepas zaman Wei dan Jin, orang dari utara berpindah ke selatan, kaum asing mula berintegrasi dengan bangsa Han, malah bangsa Han menjadi “golongan minoriti”, bentuk asas masyarakat bangsa Han tidak berpecah. Oleh itu, pemikiran Konfusianisme kemudiannya masih menjadi pemikiran arus perdana.
Oleh itu, metafizik Wei dan Jin memperlihatkan bahawa, di satu pihak, etika moral asas keluarga, iaitu ajaran nama dan tata susila, perlu dikekalkan; di pihak yang lain, terdapat keperluan tertentu untuk menggunakan wu wei Taoisme bagi merungkai Konfusianisme, lalu terbentuk keadaan mengamalkan kedua-dua metafizik dan tata susila.
2. Tema pemikiran dan penaakulan falsafah metafizik
Metafizik mempunyai ciri-ciri asas zamannya,
1. Di satu pihak, ia menghapuskan teori hubungan timbal balik antara Langit dengan manusia dan membina hubungan Langit-manusia atas asas alam semula jadi sebagai dasar. Namun, ia berbeza daripada pemikiran teori pembentukan qi asal Dinasti Han, sebaliknya membina suatu sistem ontologi melalui cara spekulatif.
2. Tema yang dibincangkan masih berupa hubungan etika sejak zaman sebelum Qin, yang terserlah khususnya dalam pertikaian antara ajaran nama dan alam semula jadi. Ia merungkai ajaran nama yang palsu, sebaliknya berharap membina suatu ajaran nama sebenar yang lahir daripada alam semula jadi.
Ciri asasnya ialah mengutamakan Dao dan memasukkan Konfusianisme ke dalam Daoisme. Namun, ini hanya gejala pada permukaan. Sebenarnya, kerana asas keluarga Konfusianisme tidak dirungkai, hakikatnya ia masih mahu meletakkan asas ontologi bagi pemikiran Konfusianisme. Namun, kerana satu-satunya aliran dalam falsafah Cina yang membincangkan hubungan ontologi ialah Taoisme, maka berlakulah tindak balas pemikiran Taoisme.
Metafizik menggunakan kategori ada dan tiada, hakikat dan fungsi, asas dan cabang untuk membincangkan Langit, bumi dan segala benda, kemudian menerapkannya kepada persoalan seperti hakikat manusia dan nilai kewujudan manusia.
3. Perkembangan logik pemikiran metafizik
Bagaimanakah sebenarnya sempadan metafizik ditentukan? Terdapat pelbagai kaedah penentuan sempadan. Ada yang mengikut zaman, dan ada yang mengikut ciri pemikiran. Kita boleh membahagikannya kepada tiga peringkat
1. Tempoh peletakan asas: diwakili oleh “teori mengutamakan ketiadaan” dalam gaya metafizik Zhengshi, dengan tokoh utama He Yan dan Wang Bi. Kedua-duanya menyukai kajian Laozi dan juga Konfusianisme, maka pendirian asas mereka ialah menggunakan Laozi untuk mentafsir Konfusianisme. Pemikiran asas mereka menganggap bahawa segala benda menjadikan ketiadaan sebagai dasar. Dalam hubungan antara ajaran nama dan alam semula jadi, mereka berpendapat bahawa ajaran nama berasaskan alam semula jadi serta menentang ajaran nama yang palsu. Aliran pemikiran ini apabila dilaksanakan secara ekstrem telah membawa kepada Ruan Ji dan Ji Kang, yang mengusulkan penghapusan sepenuhnya ajaran nama serta mengemukakan gagasan melampaui ajaran nama dan membiarkan diri mengikuti alam semula jadi.Kemudiannya terbentuk gaya hidup bebas pada zaman Wei dan Jin.
2. Tempoh kematangan: pada zaman Yuankang dan Yongjia Dinasti Jin Barat, dengan gagasan Guo Xiang tentang pemuliaan kewujudan dan perkembangan kendiri sebagai teras.
Guo Xiang menyukai Zhuangzi dan berpendapat bahawa segala kewujudan merupakan ontologi dirinya sendiri, dengan setiap kewujudan berada dalam bahagiannya menurut sifat, lalu mencapai keadaan semula jadi. Pada masa yang sama dengan Guo Xiang, Pei Wei turut mengemukakan pemuliaan kewujudan. Namun, beliau bukan ahli metafizik, sebaliknya berdiri dari sudut Konfusianisme untuk menyangkal teori mengutamakan ketiadaan.
3. Tempoh kemerosotan: selepas kekacauan Yongjia, orang dari utara berpindah ke selatan. Pada ketika ini, pada asasnya semua pihak menganjurkan pengamalan bersama metafizik dan tata susila. Dengan kebangkitan agama Buddha, golongan sarjana dan pembesar membentuk kecenderungan Buddha dan Laozi, lalu pusat pemikiran beransur-ansur beralih kepada pemikiran prajna agama Buddha.
1. Daripada falsafah Dinasti Han Timur dan Barat kepada metafizik Wei dan Jin
Pada zaman Wei dan Jin, masyarakat mula memuliakan Laozi dan Zhuangzi, lalu menyebutnya sebagai “perbincangan murni”, dengan “Laozi”, “Zhuangzi” dan “Zhouyi” sebagai Tiga Misteri. Kandungannya semuanya bersifat jauh dan mendalam, maka disebut metafizik.
Pertama sekali, kita perlu meneliti mengapa metafizik muncul. Hal ini perlu dimulakan dengan ciri-ciri falsafah Dinasti Han,
1. Pengembangan tanpa batas terhadap apa yang sepatutnya, yang membawa kepada krisis perkara yang tidak diingini
Aliran utama Dinasti Han ialah doktrin hubungan timbal balik antara Langit dengan manusia di bawah kajian kitab klasik moden. Namun, doktrin ini mempunyai satu percanggahan yang sangat serius, iaitu tidak menyedari bahawa pengembangan tanpa batas terhadap apa yang sepatutnya membawa kepada suatu kuasa berkeperibadian yang mengatasi kuasa diraja. Dinasti Han mengurniakan etika moral tanpa batas kepada Langit, pada asalnya dengan tujuan mengukuhkan kuasa diraja. Namun, pada penghujung Dinasti Han Timur, akibat memasuki tempoh lembah tompok matahari yang berlaku kira-kira setiap seribu lapan ratus tahun, dari tahun 107 Masihi hingga tahun 219 Masihi, dalam tempoh seratus dua belas tahun berlaku hampir seratus lima puluh bencana alam luar biasa besar.Pada ketika ini, hubungan timbal balik antara Langit dengan manusia menjadi suatu kewujudan yang bercanggah. Di satu pihak, maharaja tidak dapat menafikan hubungan timbal balik antara Langit dengan manusia kerana pada waktu itu hal tersebut merupakan lambang kesahan pemerintahan. Di pihak yang lain, baginda juga tidak dapat mengakuinya kerana bencana alam yang kerap menandakan keruntuhan pemerintahan. Hal ini menunjukkan bahawa teori ini telah sampai ke penghujungnya.
2. Kajian kitab klasik menjadi rumit
Ciri terbesar kajian kitab klasik moden ialah makna besar yang disampaikan melalui kata-kata ringkas,
Satu kitab klasik boleh dihuraikan sehingga lebih daripada sejuta patah perkataan
Satu aksara mungkin dapat ditafsirkan oleh sarjana Konfusianisme dengan makna yang jauh melampaui makna asalnya, lalu menyebabkan ilmu menjadi rumit dan seseorang menghabiskan seluruh hidupnya mengkaji kitab klasik.
3. Pemikiran Taoisme berada dalam tempoh arus bawah, tetapi falsafah Dinasti Han hanya mengembangkan pemikiran Laozi tentang teori pembentukan, tanpa menyentuh pemikiran ontologi.
4. Pergolakan masyarakat Wei dan Jin menyebabkan sarjana Konfusianisme menjauhi duniawi dengan mengkaji metafizik
Jejak Konfusianisme dan Mohisme dipandang hina, lalu kata-kata Taoisme berkembang
5. Metafizik juga muncul pada peralihan Han dan Wei ketika pemikiran runtuh dan diperlukan suatu pemikiran baharu untuk menjadi asas pemerintahan
Jika kita meneliti metafizik Wei dan Jin, kita akan mendapati bahawa ia merupakan perubahan besar pertama dalam sejarah pemikiran Cina. Dalam sejarah Cina berlaku dua perubahan budaya besar, iaitu perubahan ke arah sisi yang bertentangan dengannya: satu ialah metafizik Wei dan Jin, dan satu lagi ialah sejarah moden hingga kini.
Namun, perbezaan metafizik Wei dan Jin dengan zaman kini ialah ia tidak memecahkan asas sosial pemikiran Konfusianisme, iaitu keluarga. Walaupun selepas zaman Wei dan Jin, orang dari utara berpindah ke selatan, kaum asing mula berintegrasi dengan bangsa Han, malah bangsa Han menjadi “golongan minoriti”, bentuk asas masyarakat bangsa Han tidak berpecah. Oleh itu, pemikiran Konfusianisme kemudiannya masih menjadi pemikiran arus perdana.
Oleh itu, metafizik Wei dan Jin memperlihatkan bahawa, di satu pihak, etika moral asas keluarga, iaitu ajaran nama dan tata susila, perlu dikekalkan; di pihak yang lain, terdapat keperluan tertentu untuk menggunakan wu wei Taoisme bagi merungkai Konfusianisme, lalu terbentuk keadaan mengamalkan kedua-dua metafizik dan tata susila.
2. Tema pemikiran dan penaakulan falsafah metafizik
Metafizik mempunyai ciri-ciri asas zamannya,
1. Di satu pihak, ia menghapuskan teori hubungan timbal balik antara Langit dengan manusia dan membina hubungan Langit-manusia atas asas alam semula jadi sebagai dasar. Namun, ia berbeza daripada pemikiran teori pembentukan qi asal Dinasti Han, sebaliknya membina suatu sistem ontologi melalui cara spekulatif.
2. Tema yang dibincangkan masih berupa hubungan etika sejak zaman sebelum Qin, yang terserlah khususnya dalam pertikaian antara ajaran nama dan alam semula jadi. Ia merungkai ajaran nama yang palsu, sebaliknya berharap membina suatu ajaran nama sebenar yang lahir daripada alam semula jadi.
Ciri asasnya ialah mengutamakan Dao dan memasukkan Konfusianisme ke dalam Daoisme. Namun, ini hanya gejala pada permukaan. Sebenarnya, kerana asas keluarga Konfusianisme tidak dirungkai, hakikatnya ia masih mahu meletakkan asas ontologi bagi pemikiran Konfusianisme. Namun, kerana satu-satunya aliran dalam falsafah Cina yang membincangkan hubungan ontologi ialah Taoisme, maka berlakulah tindak balas pemikiran Taoisme.
Metafizik menggunakan kategori ada dan tiada, hakikat dan fungsi, asas dan cabang untuk membincangkan Langit, bumi dan segala benda, kemudian menerapkannya kepada persoalan seperti hakikat manusia dan nilai kewujudan manusia.
3. Perkembangan logik pemikiran metafizik
Bagaimanakah sebenarnya sempadan metafizik ditentukan? Terdapat pelbagai kaedah penentuan sempadan. Ada yang mengikut zaman, dan ada yang mengikut ciri pemikiran. Kita boleh membahagikannya kepada tiga peringkat
1. Tempoh peletakan asas: diwakili oleh “teori mengutamakan ketiadaan” dalam gaya metafizik Zhengshi, dengan tokoh utama He Yan dan Wang Bi. Kedua-duanya menyukai kajian Laozi dan juga Konfusianisme, maka pendirian asas mereka ialah menggunakan Laozi untuk mentafsir Konfusianisme. Pemikiran asas mereka menganggap bahawa segala benda menjadikan ketiadaan sebagai dasar. Dalam hubungan antara ajaran nama dan alam semula jadi, mereka berpendapat bahawa ajaran nama berasaskan alam semula jadi serta menentang ajaran nama yang palsu. Aliran pemikiran ini apabila dilaksanakan secara ekstrem telah membawa kepada Ruan Ji dan Ji Kang, yang mengusulkan penghapusan sepenuhnya ajaran nama serta mengemukakan gagasan melampaui ajaran nama dan membiarkan diri mengikuti alam semula jadi.Kemudiannya terbentuk gaya hidup bebas pada zaman Wei dan Jin.
2. Tempoh kematangan: pada zaman Yuankang dan Yongjia Dinasti Jin Barat, dengan gagasan Guo Xiang tentang pemuliaan kewujudan dan perkembangan kendiri sebagai teras.
Guo Xiang menyukai Zhuangzi dan berpendapat bahawa segala kewujudan merupakan ontologi dirinya sendiri, dengan setiap kewujudan berada dalam bahagiannya menurut sifat, lalu mencapai keadaan semula jadi. Pada masa yang sama dengan Guo Xiang, Pei Wei turut mengemukakan pemuliaan kewujudan. Namun, beliau bukan ahli metafizik, sebaliknya berdiri dari sudut Konfusianisme untuk menyangkal teori mengutamakan ketiadaan.
3. Tempoh kemerosotan: selepas kekacauan Yongjia, orang dari utara berpindah ke selatan. Pada ketika ini, pada asasnya semua pihak menganjurkan pengamalan bersama metafizik dan tata susila. Dengan kebangkitan agama Buddha, golongan sarjana dan pembesar membentuk kecenderungan Buddha dan Laozi, lalu pusat pemikiran beransur-ansur beralih kepada pemikiran prajna agama Buddha.